“Bestas”

Morfoloxía de Cabalo Galego de Pura Raza

O Cabalo de Pura Raza Galega (PRG) é a denominación que recibe oficialmente o subtipo de raza de cabalos Equus caballus de pequeño tamaño que habita en Galicia. Outras denominacións tradicionáis son cabalo galego de monte, cabalo galaico, garrano, sendo a denominación empregada en Sabucedo a de “besta”.

Esta raza de cabalos habita no monte de Galicia, nas áreas máis montañosas con escasa poboación arbórea e demográfica. Os cabalos de Pura Raza Galega son animais cun temperamento manso se a súa crianza se fai en condicións de restrinxida liberdade. O carácter dócil propio desta raza aporta beneficios aos centros de equitación terapéutica ou á hipoterapia.

Segundo a crenza máis extendida, a orixe do cabalo da Pura Raza Galega está na herdanza que deixaron no norte da península os celtas. Estes pobos introduciron un exemplar domesticado de poni, con cabeza e orellas pequenas e con lombo ancho. Este tronco común foise ao longo dos séculos diferenciando polas condicións ambientais e a intervención de procesos de mestizaxe dando orixe ás diversas razas semellantes ás bestas gales que se extenden pola fachada atlántica europea dende Portugal ata Escocia e Islandia.

Atópase estreitamente emparentado con outros subtipos do ámbito cantábrico-pirenaico como a “jaca” navarra, e a pottoka, así como coa raza monchina. Na seguinte ilustración amósase unha comparativa con outras razas de cabalos:

A continuación detallamos as características prototípicas que deben cumprir os exemplares do cabalo de pura raza galega para a súa incripción no libro xenealóxico:

1. ASPECTO XERAL:

Segundo a información extraída da páxina web da Asociación de Pura Raza Galega caracterízanse por ter un perfil recto ou subcóncavo, elipométrico (lixeiros 165-300 kg), e presentan capa castaña (frecuente) ou negra.

Presentan un temperamento dócil, tranquilo, Valente e inteligente que o fai apropiado para a equitación, tanto ocio como deportiva.

2. CARACTERÍSTICAS REXIONAIS:

CABEZA

Cabeza proporcionada, con fronte longa e plana, xeralmente presenta abundante topete. Orellas pequenas e pilosas. Órbitas oculares saíntes e ben marcadas. Ollos grandes, vivos e expresivos. Os beizos gordos, podendo presentar en ocasións un guecho de pelos no superior (bigote) así como tamén pelos longos na rexión da barbada e da canle exterior.

TRONCO

O pescozo é proporcionado, con boa conformación e abundantes crinas. Presenta cruz destacada. A liña dorso-lumbar tende á rectitude. A cruz dos cadrís é sinxela e algo inclinada. O nacemento do rabo é medio, sendo longo. O ventre ou abdome é redondeado. Peito con tendencia á profundidade.

EXTREMIDADES

Costas lixeiramente inclinadas. Con extremidades finas, curtas e fortes. Articulacións poderosas e duras. Canelas curtas. Casco escuro, tendendo a negro, de conformación redonda, pequeño e duro, ben proporcionado. Presentan escasas produccións córneas e dérmicas (castaña, esporón e sedas no esporón).

CAPA

Negro ou castaña.

FANERAS

Cabos (crina e rabo): Crina e rabo moi poblados, cunha melena solta de pelos fortes e gordos. Extremos (rexión naso-labial, parte distal de extremidades): as extremidades presentan en ocasións sedas, pero con pouca cantidade pilosa, así como escasas produccións córneas.

A rexión naso-labial pode presentar pelos (bigote ou barbela).

Hábitat

Montouto

As greas de bestas están presentes nunha superficie aproximada de 3.000 hectáreas de monte coñecido como o monte de Montouto, pertencente aos concellos de A Estrada, Cerdedo-Cotobade, Campolameiro e Cuntis.

Toxeiras e matogueiras

A pesares dos cualificativos despectivos que recibe (maleza, monte inculto…) desde o punto de vista ambiental, as toxeiras e matogueiras son un dos hábitats de maior riqueza de fauna e flora. Toxos, herba, xestas, codesos e piornos son o compoñente principal das matogueiras, que constitúen unha das primeiras etapas de substitución do bosque potencial.

As toxeiras e breixeiras naturais proporcionan unha importante fonte de nitróxeno para o solo e teñen sido aproveitadas de xeito tradicional como alimento para o gando, combustible ou materia prima para diversas ferramentas. A pesar de ser un ecosistema pouco produtivo en termos económicos, é moi valioso como hábitat dunha gran diversidade de fauna, que encontra aquí alimento, acubillo e protección.

Beneficios das bestas no hábitat

A continuidade do aproveitamento tradicional destes animais favorece a conservación dos hábitats e, á vez, a preservación dunha poboación de cabalos endémica do noroeste peninsular. As bestas son unha peza fundamental dos ecosistemas abertos das serras galegas, e fundamentais para a conservación do hábitat. O cabalo galego ten unha dieta equilibrada a base de toxos e herbáceas, o que contribúe a reducir e manter a biomasa baixo control. “Os cabalos galegos son grandes consumidores de toxos”, tal como indica a investigadora Laura Lagos.

A eficiencia destes animais no que se refire ao control da biomasa convérteos nun aliado na prevención de incendios forestais axudando a manter os bosques máis limpos. “Hai que ter en conta que o cabalo non só come os brotes de toxos senón tamén a madeira”, di o investigador. Polo tanto, o uso de cabalos para limpar, ademais de ser un método máis sostible, permite aforrar custos.

Outras das vantaxes da presenza de cabalos para a rexeneración de pastos de montaña. Segundo as recentes investigacións, naqueles pastos dedicados á alimentación do gando onde os cabalos pacían durante o inverno, o rebrote do pasto ten máis éxito, xa que os cabalos fan un mellor uso del.